#beskid mały Tumblr posts

  • kovalflags
    02.11.2021 - 2 monts ago

    15) Polskie grupy etnograficzne CD.

    Górale sądeccy – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca rozległy obszar Beskidu Sądeckiego, części Beskidu Wyspowego oraz wschodniej części Gorców i tym samym wykazująca znaczne zróżnicowanie etnograficzne w obrębie grupy. Możemy wyróżnić Górali Łąckich (Biali Górale), Ryterskich, Piwniczańskich (Czarni Górale).

    Górale śląscy (cz. Slezští Goralé, gw. Gorole)– grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca pierwotnie tereny Beskidu Śląskiego i Beskidu Śląsko-Morawskiego w granicach dawnego Księstwa Cieszyńskiego. Oprócz wielu cech wspólnych z szeroko pojętą góralszczyzną Karpat Zachodnich, wypływających z głównej formy gospodarki – szałaśnictwa, charakteryzuje się zespołem elementów kultury duchowej i materialnej (gwara, wierzenia, obyczaje, strój itp.), wyróżniającą ją spośród innych grup górali karpackich. Wincenty Pol badając grupy góralskie wyróżnił wśród Górali śląskich 4 grupy:

    Breniacy – górale we wsi Brenna.

    Wiślanie – górale nad obszarem źródliskowym rzeki Wisły, zamieszkujący w rozciągniętym miasteczku Wisła.

    Jabłonkowianie (właściwi) – górale osiadli nad górną Olzą po obszar wokół miasteczka Jabłonkowa, gdzie mieszkała osobna niewielka grupa podgórska Jacków. Jabłonkowianie zamieszkują wsie Koniaków, Jaworzynka, Istebna, Jasnowice, Bukowiec, Mosty, Łomna Dolna, Łomna Górna, Piosek.

    Morawianie– górale osiadli w kotlinie nad rzeką Morawką, we wsiach: Krasna, Morawka, Prażmo. Ich narzecze miało cechy polskie przechodzące w morawskie, zaliczane do gwar laskich.

    Górali śląskich zwano Jabłonkowianami od pasma Jabłónek. Przy czym nazwę miasta Jabłonków (pierwotnie być może Jabłonka) wywodzi się od jabłonki ≤ jabłoni, tudzież od gruszyczki. Od 1947 r. w pierwszy weekend sierpnia w lasku miejskim w Jabłonkowie odbywają się Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne „Gorolski Święto“. Impreza plenerowa trwa 3 dni i prezentuje się na niej kulturę ludową, którą organizatorzy chcą przedstawić jako źródło tożsamości i żywą wartość obecnych czasów. W polskiej części Śląska Cieszyńskiego liczne kontakty z mieszkańcami dawnego Śląska pruskiego i tamtejszym znaczeniem słowa gorol doprowadziły do zauważalnej zmiany tożsamości góralskiej, która przestała iść w parze z tożsamością śląską. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda na tzw. Zaolziu, gdzie równoczesne samookreślenie się jako gorol nie jest sprzeczne z identyfikacją śląską, wręcz ją wzmacnia. Określeniem Gorol potocznie nazywa się Gorolski Święto. Nazwę Gorol nosi również regionalny chór męski z Jabłonkowa.

    Górale żywieccy (Żywczaki) – góralska grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca Beskid Żywiecki, Beskid Mały oraz część Beskidu Śląskiego w historycznych granicach Małopolski. Muzyka i śpiew górali żywieckich była i jest zróżnicowana ze względu na użycie instrumentów własnego wyrobu i osobowości miejscowych muzyków. Melodie są urwane, przeciągłe, często były nazywane od nazwiska autora: „nuta Majcherkowa”, „Gajdosowa”. Instrumenty obecne w zespołach, np. w grupie Grojcowianie to skrzypce, Popularne tańce w repertuarze to m.in. obyrtki, halne i wirchowe. Dawniej występowały na tym terenie skrzypce żłobione - w 2016 roku, dzięki osobom skupionym w projekcie „Ocalone gęśle” wykonano kilka par skrzypiec w oparciu o model ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Żywcu.

    Górzanie (t. Górorze, Gorzanie, Górzony) – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca obszar Górnego Śląska, dokładniej Górnośląski Okręg Przemysłowy, na Wyżynie Śląskiej, okolice miast: Bytom, Gliwice, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Tarnowskie Góry, Piekary Śląskie. Górzanie pierwotnie stanowili rolniczą grupę etnograficzną. Wyróżniono kilka mniejszych skupisk ludności z cechami właściwym kulturze rolników, jednakże z nawarstwieniem cech powstałych pod wpływem odmiennych warunków życia i pracy. Pierwszą grupę stanowi ludność zamieszkująca wielkie osiedla przemysłowo-miejskie, ciągnące się ustawicznie od Wzgórz Mikołowskich po Tarnowskie Góry, od Gliwic po Przemszę i po Mysłowice. Ludowa kultura materialna Zagłębia Górnośląskiego została prawie zupełnie zniwelowana poprzez wpływy miejskie. Charakterystyczne przejawy tej kultury są zauważalne jeszcze u Górzan, trudniących się rolnictwem. Zamieszkują oni tereny poza właściwym Zagłębiem, przede wszystkim w powiecie gliwickim i tarnogórskim. Niewielka część tej ludności dojeżdża do pracy w Zagłębiu będąc pewnym ogniwem łączącym wsie rodzinne i obszary przemysłowe. Górzanie nosili strój rozbarski zwany też strojem rozbarsko-bytomskim. Górzanie to głównie mieszkańcy obszarów kopalnianych, które w dawnej mowie śląskiej zwykło określać się górami. Etnografowie wywodzą właśnie nazwę grupy od kopalń zwanych dawniej górami. Dorota Simonides przedstawiła, że nazwa górnicy wywodzi się od Górzan zamieszkujących obszary przy kopalniach.

    Grupa lwowsko-tarnopolska – polska grupa etnograficzna z terenu południowych Kresów Wschodnich. Powstała głównie wskutek kolonizacji polskiej obszarów spustoszonych przez najazdy tatarskie (już od czasów Kazimierza III Wielkiego). Zamieszkiwali głównie dawne województwa: lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie i wołyńskie. W sposób znaczący ludność ta ucierpiała podczas prób wygnania lub wymordowania w okresie II wojny światowej (rzeź wołyńska). Po wysiedleniach po drugiej wojnie światowej poza granicami Polski przetrwały tylko resztki ludności tej grupy. Na terenach nowego osadnictwa (gł. na Dolnym Śląsku) nie wytworzyła nowej, własnej nazwy regionalnej.

    Hazacy (Chazacy, Hazaki, także Leśniacy) – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca obszar powiatu rawickiego między rzeką Orlą a Dąbroczną, dawniej w powiecie krobskim. Grupa ta osiedliła się w XVI i XVII wieku na wykarczowanych terenach (ostępach leśnych) części puszczy pogranicznej, po obu brzegach rzeki Orli. Większość z nich była osadnikami śląskimi. Wsie hazackie stanowią w Wielkopolsce odrębną grupę językową, którą charakteryzuje m.in. mazurzenie. Podobnie jak Wendowie, odróżniają się od pozostałych grup wielkopolskich pewnymi odrębnymi cechami kulturowymi. Jak podają źródła historyczny strój ludowy Hazaków był bardzo podobny do śląskich strojów ludowych. Szczególnie nawiązywał do niego ubiór kobiet, a najbardziej czepki. Jerzy Burchardt przedstawił, że terytorium zamieszkałe przez Hazaków nosi nazwę Hazy, a jego główną miejscowością jest Zielona Wieś. Publikacja prof. Henryka Nowaka z 1970 roku podaje, że Hazacy występowali w następujących wsiach: Zielona Wieś, Wydawy, Stwolno, Łąkta, Ugoda, Zawady (tzw. Hazy właściwe), a także: Chojno (powiat rawicki), Golejewko, Słupia Kapitulna, Sworowo, Szkaradowo. Muzeum Ziemi Rawickiej podaje także inne wsie hazackie: Kubeczki, Niedźwiadki, Podborowo. Od 2002 roku w Szymanowie odbywają się Hazackie Spotkania Kapel Ludowych im. Anny i Franciszka Brzeskotów, będące lokalnym przeglądem zespołów folklorystycznych. Ludność ta została osadzona na terenie dzisiejszych Hazów nie wcześniej niż w 2. połowie XVI wieku, ale na pewno przed 1580 r., gdy po raz pierwszy w rejestrze podymnego odnotowano wzmiankę o Zielonej Wsi. Jeszcze przed I wojną światową, Hazacy zawierali małżeństwa tylko między sobą, nie mieszając się z sąsiednimi grupami. Z tego powodu sąsiedzi Hazaków mieli do nich lekceważący stosunek, uznając ich za ludzi zacofanych. Dla przykładu istniało pogardliwe przysłowie: „W Słupi lud głupi – żenią się jeno między sobą”. Ludwik Józef Gomolec podawał, że etnografowie starszego pokolenia wywodzili nazwę Hazacy od ubioru pierwszych osadników, którzy mieli nosić na wierzchu długą szatę zwaną hazuka. Słowniki podają, że hazuka oznaczała dawniej długą szatę do pięt, a także powszechnie używaną szatę w XVI wieku. Wielkopolscy sąsiedzi Hazaków, stosowali nazwy Leśniacy od XVI wieku do ok. 1840 r. Sami Hazacy nazywali siebie Lasakami (lasouki). Od początku lat 40. XIX wieku wielkopolscy sąsiedzi zaczęli złośliwie używać apelatywu hazouki. Jerzy Burchardt podawał, że w okresie posiadania dóbr wsi Golejewko, Golejewo, Olbina przez niemieckiego barona Wieganda Adolfa von Gersdorffa tj. w latach 1841–1843 – mógł przyjąć się wśród ludności spolszczony apelatyw hazouki, pochodzący od niemieckiego wyrazu Hase. W okresie tym ów baron będący szambelanem królewskim, urządzał polowania z naganiaczami chłopskimi tego obszaru, których miał tak nazywać. Ludwik Gomolec podkreślał, że omawiany etnonim należy pisać Hazacy, a nie Chazacy. Przedstawiał także, że pierwsza pisownia wydaje się wcześniejsza i bardziej uzasadniona niż druga, która wydaje się nowsza. Hazacy wytworzyli regionalną kuchnię, dla której charakterystyczne były warówki (kluski z kaszy jaglanej gotowane na mleku, poza postami spożywane z kapustą kiszoną i skwarkami z boczku), żur hazacki, czernina łaszczyńska, czy nalewka wiśniowa. W Wielki Czwartek kultywowany jest do dziś obyczaj palenia żuru. Tradycje kuchni hazackiej pielęgnuje Koło Gospodyń Wiejskich Fajne Babki w Zawadach.

    Hrubieszowianie – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca tereny od Dubienki po Dołhobyczów. Historyczne ziemie okolic Hrubieszowa znajdują się na wschodniej Zamojszczyźnie i południowo-wschodniej Chełmszczyźnie.

    Jacki jabłonkowskie, Jacki (Jackowie) – nieliczna grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca miasteczko Jabłonków na Śląsku Cieszyńskim, obecnie w Czechach. Posługują się gwarą jabłonkowską. Dawniej Jacków cechowała swoista kultura drobnomieszczańska o silnych wpływach węgierskich. Noszą charakterystyczny strój podobny do stroju węgierskich huzarów. Ludomir Sawicki uważał, że Jacków i okolicznych mieszkańców Jabłonkowa – Górali śląskich identyfikować nie można. Agnieszka Dobrowolska przypuszczała, że nazwa grupy nie należy wywodzić od węgierskich Jacygów, będących ludem pasterskim, ale od węgierskich pułków huzarskich Jaczygier Freiwilige Husaren, od których prawdopodobnie został przejęty ich strój ludowy. Podaje się także, że Maria Teresa powołała w 1745 r. pułki Jacygów do obrony Śląska przed Fryderykiem II, które miały stacjonować między innymi w Jabłonkowie.

    Kaliszacy, Kaliszanie – polska grupa etnograficzna zamieszkująca Kaliskie.

    Kociewiacy – grupa etnograficzna zamieszkująca obszar Pomorza Nadwiślańskiego, głównie region Kociewie, obejmujące tereny powiatu starogardzkiego, powiatu tczewskiego, powiat świecki i część powiatu kwidzyńskiego. Adam Fischer stwierdził, że Kociewiacy używają gwary kujawskiej, która wyparła dawne narzecze kaszubskie. W 2011 r. podczas Narodowego Spisu Powszechnego, identyfikację kociewską zadeklarowało 3065 osób, w tym 3046 osób jako identyfikację drugą, 3053 osób zadeklarowało ją wraz z identyfikacją polską.

    View Full
  • czaszkarecords
    06.04.2021 - 9 monts ago

    paweł doskocz/ wojtek kurek - npm

    1.kiczera 03:52 2.kiczora 01:16 3.gówniak 04:40 4.mogielica 09:42buy track 5.czupel 04:18 6.wołowiec 03:15 7.slavkovský štít 02:52 8.kopa kondracka 03:24 9.świnica 08:09

    doskocz i kurek to fryta, preparacja, melodia, trans i piosenki - wszystko, wyjątkowo bez elektroniki. Duet powstał w lecie 2019 roku. Energia gitary i perkusji osadzona w krótkich, skondensowanych formach. Brudne tematy, które dają się zanucić, żywiołowa perkusja, która nadaje wszystkiemu rozchwianego pulsu. --- A debut from duo wojtek kurek (drums) and paweł doskocz (electric guitar). Recorded in a summer house in Beskid Mały in 2019, the session brings us condensed free jams, melodies, instrument preparations, trance and catchy tunes. npm is an absorbing dialogue of energetic guitar with exuberant percussion. paweł doskocz is an experimental guitarist based in Poznań, Poland involved in free improvised scene. He's a part of Bachorze (w/ Michał Biel & Maciej Maciągowski) and Strętwa (w/ Patryk Daszkiewicz & Maciągowski). doskocz is a natural collaborator who use extended techniques and immerse himself in experimental playing but in the same time is not shy to play melodies. He released on labels such as Pawlacz Perski, Plaża Zachodnia, Antenna Non Grata. wojtek kurek is a drummer interested in extended techniques who incorporates MAX / MSP environment into his practice. He played in groups (Chryste Panie, Paper Cuts) and recorded solo (be sure to check his two critical acclaimed albums Ovule and Buoyancy, both on Pawlacz Perski). His other fields of activity are electroacoustic composition, production, sound installation and theatre.  rec.& mix – wojtek kurek master – piroman recorded in beskid mały 08.2019. special thanks to bartek olszewski paweł doskocz electric guitar wojtek kurek drums all tracks improvised www.wojtekkurek.com paweldoskocz.bandcamp.com Artwork by DWA Graphic Design Department

    View Full